माओवादीले बामपन्थी आन्दोलन धमिल्यायो – प्रकाश अधिकारी, (महासचिव नेकपा संयुक्त माक्र्सवादी)

० नेपालको माक्र्सवादी तथा वामपन्थी आन्दोलनको अवस्था कस्तो देखिरहनुभएको छ ?
– माक्र्सवादी दृष्टिकोणले भन्नुपर्दा नेपालको माक्र्सवादी आन्दोलन अझै परिपक्व भइसकेको छैन भन्नुपर्ने हुन्छ । विगतदेखि वर्तमानसम्मको परिवेश नियाल्दा नेपालमा वामपन्थी प्रभावमा विकास भएको देखिए पनि सूक्ष्म रूपले अध्ययन–विश्लेषण गरी हेर्दा धेरै कमी–कमजोरी बांकी नै छन् ।
० माक्र्सवादी आन्दोलन सफल हुनका लागि जातीय आन्दोलनचाहिं चर्किनुपर्ने हो ?
– त्यस्तो त होइन ।
० प्रचण्डजीहरूले त त्यसैको अगुवाइ गरिरहेका छन् त ?
– त्यसमा धेरै ‘मिसलिड’ भएजस्तो हामी महसुस गरिरहेका छौं । नेपाल धेरै जातजाति मिलेर बनेको राष्ट्र भएकाले जातजातिको अधिकारहरू सुरक्षित गर्नुपर्ने सवाल छन् । तर, जातजातिका अधिकारलाई जुन ढङ्गबाट उठाइएको छ, वर्गीय दृष्टिकोण बिर्सिएको ढङ्गबाट जो उठाइएको छ– यो गलत छ, गलत दृष्टिकोणबाट आएको छ ।
० तपाईंहरू सही लाइन या दृष्टिकोण लिने तर पार्टी ठूलोचाहिं प्रचण्डजीहरूको हुने, यस्तो किन भएको होला ?
– यस्तो कहिलेकाहीं हुंदोरहेछ । माक्र्सले पनि यसबारे भन्नुभएको छ र लेनिन आफू सही हुंदाहुंदै कैयनपटक आफैं पछि पर्नुभएको छ । तर, नेपालको वामपन्थी टे«न्ड हेर्दा स्थायी रूपले बलियोचाहिं कुनै पनि पार्टी भएको देखिंदैन, कहिले को बलियो कहिले को ठूलो देखिंदै आएको छ । वास्तविक दृष्टिकोणको कमी या बुझाइमा गडबडीका कारणले यस्तो अवस्था रहेको हो ।
० माओवादीले आफूलाई नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनको मूल प्रवाह दाबी गरिरहेको छ, तपाईं यो दाबीसंग सहमत हुनुहुन्छ कि हुनुहुन्न ?
– यो कुरासंग म सहमत छैन । यो दाबी यथार्थमा आधारित छैन । मूलप्रवाह भनेपछि सम्पूर्ण रूपबाट, सम्पूर्ण धारबाट देशको स्थितिलाई वास्तविक विश्लेषण गरेर गरिएको हुनुपर्छ, तर एमाओवादीले आफ्नो सङ्गठनको देखावटी स्वरूपको आधारमा यो दाबी गरिरहेको छ । यसरी मूलधार दाबी गर्दैमा हुने कुरा होइन । समाजमा बढेका विकृति–विसङ्गतिलाई चर्को नारामा ढालेर यो आकार पाएको हो उसले, नारा आकर्षक दिंदैमा कसरी मूलधार पक्रिएको मान्ने ?
० नेपालको सन्दर्भमा कम्युनिस्ट आन्दोलनको भविष्यचाहिं कस्तो देख्नुहुन्छ त ?
– नेपालमा वर्गीय दृष्टिकोण रहेसम्म कम्युनिस्ट आन्दोलन त उठिनै रहन्छ । यसर्थ यहां कम्युनिस्ट आन्दोलनको भविष्य छ । समाजमा शोषणको अन्त्य नभएसम्म यो जागृत रहने भएकाले नेपालमा कम्युनिस्ट आन्दोलन अझै व्याप्त हुने नै देख्छौं हामी । तर, कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई यहां बद्नाम गराउने कोसिस भएको पनि पाइन्छ, जो चिन्ताको विषय हो ।
० बद्नाम गराउन सबभन्दा ठूलो भूमिका कसले निर्वाह गरेको छ ?
– कम्युनिस्टहरूबाटै या कम्युनिस्टकै नाममा विभिन्न विकृति–विसङ्गति भित्रयाइने प्रवृत्ति बढेको छ । शोषण–उत्पीडन एकातिर छ, जनताका माग र आकाङ्क्षा अर्कोतिर छ, समाजले खोजेको परिवर्तन एकातिर छ तर कम्युनिस्ट आन्दोलनका नाममा विभिन्न ढङ्गबाट गरिने क्रियाकलाप अर्कोतिर छ । ठूला भनिएका कम्युनिस्ट पार्टीहरू माओवादी एमाले दुवैबाट यस्तो विकृतिजन्य क्रियाकलाप भइरहेका छन् । हिजो एमालेले गरेको गल्ती आज एमाओवादीले पनि दोहो¥याइरहेको छ । एमालेले भन्दा चर्कोसंग आशा र सपना देखाएर एमाआवादीले त झन् ठूलो विकृति फैलाइरहेको छ । उसले त नाटक पनि चर्कै गर्न जानेको छ, जांचबुझ आयोग भनेर पार्टीभित्रै सम्पत्ति छानबिनको नाटकसमेत गरेको छ एमाओवादीले त । उसकै कार्यकर्ताले औंल्याइरहेका छन् कि एमाओवादी नेतृत्व र तल्ला तहका पनि भ्रष्टाचार व्याप्त छ भनेर । यसरी कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई बद्नाम गराउने काममा उनीहरूले नै अगुवाइ गरिरहेका छन् ।
० यस्तो परिवेशमा भविष्य के त कम्युनिस्ट आन्दोलनको ?
– गल्ती गर्नेले त त्यसैअनुसारको सजाय भोग्नैपर्छ, ढिलोचांडो भोग्छ नै । यस हिसाबमा कुनै चरण या बिन्दुमा नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनले रामै्र धक्का खान्छ नै । त्यो हामीलाई राम्रोसंग ज्ञान छ । धक्का नखाएसम्म को असल, को खराब छुट्टिनै पनि गाह्रो छ ।
० संविधानसभाको विघटनपछि संवैधानिक र राजनीतिक रूपले पनि परिस्थिति निकै सङ्कटपूर्ण बनेर देखापरेको छ, वर्तमान सङ्कटको सबभन्दा उपयुक्त निकासको बाटो के हुनसक्छ तपाईंको दृष्टिमा ?
– ०६२÷०६३ को जनआन्दोलनको कर्म या भावनामा कुनै कोणबाट पनि कुठाराघात गरिनुहुंदैन । जनआन्दोलनकारी शक्तिहरूबीचको सहमति अपरिहार्य छ सङ्कटनिकासका लागि । तर, सहमतिका नाममा दुईदलीय, तीनदलीय या चारदलीय सहमति खोजिने प्रवृत्ति देखिएको छ, यसले झन् समस्या पैदा गर्न सक्छ । जनताको भावना सम्बोधन गर्न नसक्ने सहमति केको सहमति ? त्यो त दलहरूको स्वार्थसिद्धि गर्ने माध्यम मात्रै बन्न पुग्छ । अहिले यस्तै देखिएको छ । जनसहमतिको आवश्यकता छ अहिले दलीय सहमतिभन्दा पनि ।
० जनताको भावनाचाहिं कस्तो छ, के चाहन्छन् जनता यतिखेर ?
– दुई वर्ष जो अवधि दिइएको थियो संविधानसभाका लागि, थप दुई वर्ष दिएर पनि संविधान बन्न नसकेकोले अब पुनस्र्थापनाको कुनै औचित्य छैन भन्ने सिद्ध भएको छ र जनभावना पनि यही हो । संविधानसभाको पुनस्र्थापना समस्याको समाधान होइन । किनकि जनइच्छाअनुसारको काम त्यसले गरेकै छैन । मुलुकलाई त्यो भारी बोकाउन खोज्नु उल्टो दिशामा चल्न खोज्नु मात्र हो ।
० नयां निर्वाचनको कुरा निकै गरिन्छ, अबको निर्वाचन संसद्को कि संविधानसभाको हुनुपर्ला ?
– निर्वाचन त संविधानसभाकै हुनुपर्छ । आन्दोलनको माग संविधानसभाका लागि थियो, तसर्थ संविधान बनाउनु अपरिहार्य छ, त्यसका लागि संविधानसभा नै चाहिन्छ । संसद्बाट कुनै आयोग बनाएर संविधान बन्न सक्दैन, जनताको म्यान्डेट त्यो होइन । तर, अब त्यसको सदस्यको सङ्ख्या के–कति हुने भन्नेमा चाहिं सहमति खोजिनुपर्छ । सङ्ख्या घटाइनुपर्छ र स्वच्छ चुनाव हुने वातावरण निर्माण गरिनुपर्छ । त्यसपछि ताजा जनादेशमा गएपछि जनताले जे अभिमत दिन्छन् त्यसैअनुरूप अघि बढ्नुपर्छ ।
० तपाईंको पार्टीको अबको कार्यदिशाचाहिं के हुन्छ नि ?
– वर्तमान परिवेशमा हाम्रो पार्टीको भर्खरै पोलिटब्युरो बैठक सकिएको छ र केन्द्रीय समितिको बैठक पनि २९, ३०, ३१ गते बस्दै छ । संविधानसभाका लागि ताजा जनादेशमा जाने र महंगी तथा भ्रष्टाचार व्याप्त छ, सुशासन र राष्ट्रियताको हत्या भएको अवस्था छ, समग्रमा देश गम्भीर मोडमा उभिएको छ । यी मुद्दाहरूलाई लिएर जनतालाई जागृत गराउन आन्दोलन गर्ने नीति नै हामी अख्तियार गर्नेछौं ।
० यस्तै आन्दोलनको कुरा त माओवादी वैद्य पक्षले पनि गरेको छ, कार्यगत एकता गर्ने सोच त छैन उनीहरूस.ग ?
– वैद्यजीहरूको आन्दोलन बेग्लै प्रकारको छ । एकप्रकारले एमाओवादीकै नेचर हो उहांहरूको पनि । पुराना रट लगाएर हिंड्नुको कुनै तुक छैन । तर, मह.गी भ्रष्टाचारका सवालमा कार्यगत एकता हुन पनि सक्छ– त्यस्तो बारबन्देज नै लागेको कुरा त होइन । कतिपय उहांहरूले उठाएका सवाल हामीलाई मान्य छैन, जस्तो कि जातीय सङ्घीयताको पक्षधर हो उहांहरू हामी त्यस्तो चाहन्नौं । जात मात्रै पहिचान होइन यो देशको, धेरै कुरा छ, त्यसको आधारमा सङ्घीयता हुनुपर्छ भन्छौं हामी ।
० तपाईंहरूको सङ्घर्षको लक्ष्य डा. भट्टराईको सरकारको विस्थापन हो ?
– त्यति मात्रै त होइन । बाबुराम भट्टराईको सरकार विस्थापनले मात्र समस्या समाधान हुंदैन । सिस्टम बस्नुपरयो, सुशासन कायम हुनुपरयो देशमा । त्यस हिसाबमा हुनुपर्छ अबको आन्दोलन ।
० तपाईंहरूले उठाउने आन्दोलनमा जनताले साथ देलान् भन्ने कति विश्वास छ ?
– पूरै विश्वास छ । निराश भएका छन् जनता तर हामीसंग होइन यी ठूला भनिएका दलको प्रवृत्तिसंग । त्यसैले हाम्रो आन्दोलन साथ दिनेछन् जनताले । जनताले दलहरूबीचमै पनि विकल्प खोजेका छन्, हामी विकल्प हुन सक्छौं जनताको चाहना बोल्नका लागि ।

२ आश्विन २०६९, मंगलवार १९:१० मा प्रकाशित

प्रतिकृया दिनुहोस

विशेष

सबै

यो साता विदेशमा थप एक नेपालको निधन

लन्डन । विश्वव्यापी महामारी कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) संक्रमणबाट यो साता विदेशमा थप एकजना नेपालीको ज्यान गएको छ । गैरआवासीय नेपाली..

कर्णाली सरकारले कोभिड सङ्क्रमितको निःशुल्क उपचार गर्ने

काठमाडौं । कर्णाली प्रदेश सरकारले कोभिड –१९ का लक्षणसहितका बिरामीको निःशुल्क परीक्षण तथा उपचार गर्ने भएको छ ।..

घटस्थापनापछि सात दिनमा दुई लाख बढीले छाडे उपत्यका

काठमाडौं । घटस्थापनापछि सात दिनमा दुई लाख बढीले उपत्यका छोडेका छन् । महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखाका अनुसार..

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीद्वारा राष्ट्रको नाममा सम्बोधन (पूर्णपाठसहित)

आदरणीय दिदीबहिनी तथा दाजुभाइहरू, नेपालीहरुको ठूलो चाड, बडादशैं शुरु भइसकेको छ। यस महान् अवसरमा सर्वप्रथम म..

गोरखाबाट हनुमानढोका दरबारका लागि पठाइयो फूलपाती

गोरखा दरबारस्थित दशैँघरबाट काठमाडौँको हनुमानढोका दरबारका लागि फूलपातीसहितको डोली पठाइएको छ । विधिपूर्वक..