काँग्रेस कहाँ चुक्यो, जागरण अभियानको प्रभाव कति?

नेपाली काँग्रेसको एकमहिने राष्ट्रिय जागरण अभियान (प्रथम चरण) गत जेठ २५ गते सम्पन्न भएको छ । अत्यान्तै प्रतिकूल अवस्थामा सञ्चालन गरेको जागरण अभियानबारे विभिन्नखाले टीका–टिप्पणीहरू भइराखेका छन् । स्वतन्त्र एवम् निष्पक्ष टिप्पणीकारहरूको दृष्टिकोणमा ‘नहुनु मामाभन्दा कानो मामा निको’ भन्ने सुनिन्छ । हुन पनि आपसमा छिनाझपटी गरेर सानेपा बीपी नगरमा जिन्दाजाद र मुर्दावादको नारा घन्काउनुलाई ठूलै उपलब्धि या सफलता ठान्नुभन्दा त जिल्ला–जिल्लामा कार्यकर्ता परिचालन मात्रै पनि राम्रै उपलब्धि हो । किनकि यसबीचमा अर्थात् गत वैशाख २५ गतेबाट यही जेठ २५ सम्म अन्य समयभन्दा निकै कम नकारात्मक टीका–टिप्पणी भएका छन् ।

यसले के प्रस्ट पार्छ भने पार्टी नेतृत्वले कार्यकर्तालाई बेरोजगार बनाइराख्नाले धेरै नकारात्मक क्रिया–प्रतिक्रिया आउँदा रहेछन् भन्ने प्रमाणित गर्दछ । ढिलै भए पनि कामकाजी नेता–कार्यकर्ताबाट अब पार्टीको नीति, कार्यक्रमका साथै सरकारको गलत र भ्रष्ट कामबारे जनसमक्ष पुऱ्याउने काम भएको छ । दोस्रो र तेस्रो चरणको जागरण अभियान प्रथम चरणको भन्दा धेरै प्रभावकारी बनाउने काममा पार्टी नेतृत्व अरू बढी गम्भीर हुनुपर्छ । चुनावी पराजयबाट जिल्ला–जिल्ला र गाउँ/नगर तथा वडावडामा निराशाजनक अवस्थामा रहेका मतदातालाई समेत उत्साह जगाउने कार्यमा निःसन्देह जागरण अभियान फलदायी भएको हुनुपर्छ । निरन्तर रूपमा नेताहरूको जिल्ला दौडाहा भइरहँदा कार्यकर्ताहरू पार्टीको आन्तरिक कलहमा खर्चिने ऊर्जा सङ्गठन विस्तारतर्फ लाग्ने हुँदा यस्ता कार्यकर्ता परिचालित गर्ने कार्यमा अत्यन्तै गम्भीरतापूर्वक जाग्नुपर्छ ।

यो समय नेपाली काङ्ग्रेसको लागि ज्यादै राम्रो र अनुकूल समय हो सङ्गठनलाई सुदृढीकरण र चुस्तदुरुस्त बनाइराख्न । यद्यपि, काङ्ग्रेस कहाँ चुक्यो भन्ने कुरा स्वतन्त्र रूपले समीक्षा अझै भएको छैन । आग्रह र पूर्वाग्रह राखेर गरिने समीक्षाले ठीक निष्कर्षमा पुग्न पनि सकिँदैन । त्यसकारण अबको समय भनेको पार्टीको नीति, कार्यक्रमलाई जनमुखी बनाउँदै आमनेपालीको मन जित्ने खालको हुनुपर्छ । त्यही दिशामा पार्टीको नीति तथा अनुसन्धान प्रतिष्ठानलाई आवश्यक निर्देशन तथा परिचालन गर्नुको विकल्प छैन । साथै पार्टी विधानले परिकल्पना गरेका विभागहरू अविलम्ब गठन गरी कार्यकर्तालाई जिम्मेवारी दिन पटक्कै ढिला गर्नुहुँदैन ।

गमक्क पर्ने र ठालु देखिने चरित्र काङ्ग्रेसमा बढी नै छ । जातीय उत्पीडनका कारण कुण्ठा बोकेर बसेका कथित दलितको मनोभावना उच्च पार्ने कोसिस गर्नुपर्छ र भरसक उनीहरूसँगै बस्ने–खाने गर्दा झनै राम्रो हुन्छ ।

सङ्गठन, प्रचारप्रसार, युवा विद्यार्थी, महिला, दलित, मधेसीलगायत थुप्रै महत्वपूर्ण विभाग गठन गर्न ढिलाइ भएको छ । जसबाट धेरै ऊर्जाशील, क्षमतावान र इमानदार कार्यकर्ता जिम्मेवारीविहीन भएका छन् । यसतर्फ पनि काङ्ग्रेसको केन्द्रीय नेतृत्वले ध्यान पुऱ्याउनुपर्छ । बाँकी दुई चरणका जागरण अभियानलाई थप प्रभावकारी बनाउन पहिलो कार्यक्रमबाट प्राप्त अनुभवलाई सहायकसिद्ध बनाउन आवश्यक छ ।

निश्चिय पनि प्रथम चरणको राष्ट्रिय जागरण अभियानको गम्भीर बहस, छलफल र समीक्षाले आगामी कार्यक्रमलाई थप फलदायी बनाउने अपेक्षा आमकाङ्ग्रेसजनमा छ । जागरण अभियानको उद्देश्य वर्तमान सरकारको विरोध मात्रै अवश्य होइन । जागरण अभियानले आमनेपाली जनतालाई राजनीतिक–सामाजिक रूपन्तरणलगायतको विषयलाई अझ उन्नत ढङ्गले तीव्र गतिमा अघि बढाउनुपर्ने देखिन्छ । राजनीति केवल पद, पैसा र प्रतिष्ठा मात्रै ठानिएको वर्तमान परिप्रेक्ष्यलाई चिर्दै राजनीति निश्चित आदर्श, निष्ठा, पद्धति हो भन्ने कुराको बोध गर्नु/गराउनु अहिलेको टड्कारो आवश्यकता हो ।

काङ्ग्रेसले दोस्रो र तेस्रो जागरण अभियानमा राजनीति भनेको पद, पैसा र प्रतिष्ठालाई सबथोक ठानिएको अवस्थालाई पन्छाउँदै सही दिशामा समाजलाई डोऱ्याउनु सक्नुपर्छ । जस्तो एउटा असल र कर्तव्यनिष्ट शिक्षकले भोलिको लागि आजै पाठय–योजना बनाउँछ, त्यसैगरी पार्टीले पनि कार्यकर्ता तहमा मात्रै नभई समग्र समाजलाई दिशा–निर्देश गर्ने कार्यक्रमहरू बनाएर जनसमक्ष जानुपर्छ । जागरण अभियानमा चाहिने सामग्रीहरूमध्ये नेपाली काङ्ग्रेसको सरकारको नेतृत्वमा भए–गरेका महत्वपूर्ण कार्यहरूको पनि व्यापक प्रचारप्रसार गर्न आवश्यक छ । काङ्ग्रेस सरकारले गरेका जनपक्षीय कामहरूको आधिकारिक तथ्यहरूको अभिलेख सबै जागरण अभियन्ताहरूको जानकारीमा हुनुपर्छ ।

अभियन्ताहरूको बोली र व्यवहार : नम्र बोल्दैमा कोही सानो हुँदैन– अब्राहम लिङ्कनको भनाइ अत्यन्तै सान्दर्भिक हुन्छ अभियन्ताहरूलाई । अरूबाट जयनेपालको अभिवादन आफूले लिने लालच छाडेर आफैँले सर्वसाधारण जनता र कार्यकर्तालाई अभिवादन गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ ता कि त्यस्तो व्यवहारले कार्यकर्ताको आफूप्रति आकर्षण बढाओस् । यस्तै, अन्य बानी–व्यहोरा पनि सरलभन्दा सरल प्रदर्शन गर्नु सङ्गठनका लागि लाभदायक हुन्छ । समाजमा उपेक्षित, उत्पीडित वर्गका मानिसहरूप्रति पनि अत्यन्तै विनम्रतापूर्वक प्रस्तुत हुने र उनीहरूभित्र गुम्सिएर रहेको हीनताबोधलाई न्यूनीकरण गर्ने प्रयत्न गर्नुपर्छ । जातीय उत्पीडनका कारण कुण्ठा बोकेर बसेका कथित दलितको मनोभावना उच्च पार्ने कोसिस गर्नुपर्छ र भरसक उनीहरूसँगै बस्ने–खाने गर्दा झनै राम्रो हुन्छ । गमक्क पर्ने र ठालु देखिने चरित्र काङ्ग्रेसमा बढी नै छ ।

प्रथम चरणको राष्ट्रिय जागरण अभियान ‘नहुनु मामा भन्दा … मामा निको’ मात्रै भनेर बुझ्दा हुन्छ । जे होस्, आपसमा बाझाबाझ गरेर बसिने एक महिना रचनात्मक दिशामा केन्द्रित हुँदा पनि पार्टीलाई लाभ नै भएको छ ।

कम्युनिस्टहरू देखावटी नै भए पनि दलितहरू र आर्थिक रूपले विपन्न गरिबबीचमा जाँदा ठ्याक्कै मन जित्ने गरेको अनुभव छ । त्यसकारण कोही धनी होस् वा गरिब, तथाकथित ठूलो जाति होस् वा सानो बोली–व्यवहारमा भेदभाव हुनुहुँदैन । पार्टी नेतृत्व र सङ्गठनको जिम्मेवारी लिनेहरू जति सक्यो सरल, सहज र नम्र हुनु पहिलो सर्त हो । सङ्गठकहरूले यो मूलमन्त्र कहिल्यै बिर्सन नहुने सर्त हो । जहाँ सरलता र नम्रता हुन्छ त्यहाँ कार्य फत्ते गर्न त्यति नै सहज हुन्छ । सामान्य कार्यकाण्डीय हिसाबले सङ्गठन विस्तार र विकास हुन सक्दैन भन्ने हेक्का राख्नैपर्छ । प्रथम चरणको राष्ट्रिय जागरण अभियान ‘नहुनु मामा भन्दा … मामा निको’ मात्रै भनेर बुझ्दा हुन्छ । जे होस्, आपसमा बाझाबाझ गरेर बसिने एक महिना रचनात्मक दिशामा केन्द्रित हुँदा पनि पार्टीलाई लाभ नै भएको छ ।

काङ्ग्रेसको आदर्शबारे चर्चा : हुन त मुलुकको राजनीतिमा कतै आदर्श पनि छ र भन्ने प्रश्न उठ्ने गरेको छ । केही नकारात्मक सन्देशहरू जनतामा प्रवाहित हुँदा प्रश्न उठ्नु स्वाभाविक पनि हो । विगतका सरकारहरूका पालामा भ्रष्टाचार हजार–लाखमा सुनिन्थ्यो । तर, वर्तमान सर्वशक्तिमान ओली सरकारमा त करोड, अर्ब मात्रै नभई खर्बका भ्रष्टाचारका चर्चाले जनतामा निराशा छाएको छ । त्यसैले आदर्शको कुरा गर्दा जनताले पत्याउनै छाडेको अवस्था छ । राजनीतिक र सैद्धान्तिक रूपले कम्युनिस्टभन्दा त काङ्ग्रेस ठीक छ भन्ने सन्देश दिन सक्नुपर्छ । किनकि सत्तारुढ पार्टीका दुई खेमामध्ये न त जबज नै आत्मसात् गऱ्यो न माओवाद । यी पूर्वएमाले र माओवादी दुवै शक्तिले आफ्ना राजनीतिक र सैद्धान्तिक धरातल छाडेका वा बिर्सेकाहरूले मुलुकलाई सही गन्तव्यमा पुऱ्याउन सक्दैनन् भन्ने सन्देश जनतामा पुऱ्याउन आवश्यक छ । यसको लागि काङ्ग्रेसले के–कस्तो गृहकार्य गर्नुपर्छ, बेलैमा सोच्नुपर्छ । राष्ट्रको ढुकुटी कार्यकर्तालाई आफूखुशी बाँडेर सरकारले देश कङ्गाल तुल्याउने र बाह्य प्रभावमा परेर देशको अस्तित्वसमेत मेट्ने मेलोमा लागेको देखिन्छ । यस्ता विषयलाई पनि जागरण अभियानको अङ्ग बनाउँदा राम्रो हुन सक्छ ।

आज सिङ्गो मुलुक नेपाली काङ्ग्रेसको आदर्श राष्ट्रिय, लोकतन्त्र र समाजवादतर्फ अग्रसरजस्तो देखिँदै छ । यस्तो अवस्थामा कतै काङ्ग्रेसको आदर्श अरू कसैले उछिट्याउने त होइनन् भन्ने चिन्तासमेत प्रकट हुँदै छ । यस परिस्थितिमा नेपाली काङ्ग्रेस लामो मात्रै नभई गौरवशाली इतिहासले निर्माण भएको पार्टीलाई चौतर्फी टड्कारो महसुस हुनेगरी गतिशील ढङ्गले अघि बढाउन राष्ट्रिय जागरण अभियानबाट अपेक्षा गरिएको छ । राष्ट्रिय जागरण अभियान भने पनि सङ्गठन विस्तार नै गर्नु हो । सङ्गठन विस्तारको लागि अपनाउनुपर्ने नीति र कार्यक्रमको तर्जुमा अझै कहीँ कतै कमजोर छ भने सच्याएर जानुपर्छ ।

यसर्थ, अबका दिनमा काङ्ग्रेस आपसी विवाद र मनमुटावलाई बिर्सेर एकमनका साथ सङ्गठनलाई चुस्त–दुरुस्त बनाउने काममा लाग्नुपर्छ । भोलिको नेतृत्व कसले लिने भन्ने विषयलाई अहिले थाती राखेर राष्ट्रिय जागरण अभियानलाई पूर्ण सफल पारौँ यसैबाट काङ्ग्रेस जागरण अभियानको प्रभावकारिताको कसीमा खरो उत्रनेछ ।

१६ असार २०७६, सोमबार ०७:०८ मा प्रकाशित

प्रतिकृया दिनुहोस

विशेष

सबै

जवान कुटपीटको छानवीन गर्न ‘कोर्ट अफ इन्क्वाइरी’ गठन

काठमाडौँ । नेपाली सेनाका जवानलाई यूएन शान्ति मिसनमा कुटपीट भएको तस्वीर सामाजिक सञ्जालमा भाइरले भएपछि सैनिक जंगी अड्डाले छानवीन..

६५ देशका राष्ट्रगान गाउने नेपाली

कोरोना महाव्याधि नभएको भए यतिबेला गायक रामजी नेपाली देशदेशावर यात्रारत हुनुहुन्थ्यो । चीनको वुहानबाट कोरोना..

कोरोना संक्रमणबाट झण्डै २० लाख मानिसको मृत्यु हुन सक्छ : डब्लुएचओ

जुरिच । विश्व स्वास्थ्य संगठन ‘डब्लूएचओ’ले कोरोना भाइरसको संक्रमणका कारण झण्डै बीस लाख मानिसको मृत्यु..

लोक सेवा आयोगका स्थगित परीक्षा कात्तिकदेखि सुरू हुने

काठमाडौं । कोरोना संक्रमणका कारण स्थगित भएका परीक्षा लोक सेवा आयोगले आगामी महिनादेखि सुचारु गर्ने भएको छ..

कोरियाले इपिएस नियममा सुधार ल्याउँदै

काठमाडौं । दक्षिण कोरियाले इपिएस कानूनमा परिवर्तन गर्ने तयारीसाथ हालको नियममा भएका केही बुँदालाई संशोधनका..