चमत्कार देखाउँदै ‘चमत्कारी’ ! :: देवप्रकाश त्रिपाठी

कसैले महिला या पुरुषको कृत्रिम हाउभाउ प्रस्तुत गर्ने कला पक्षलाई छोडेर भन्नुपर्दा कुनै पनि मानिस एकैपटकमा पुरुष र महिला बन्न सक्दैनन्, प्रकृतिको यो नियमलाई चुनौती दिन कसैले सक्छ भने त्यो प्रकृतिले मात्र भन्ने हामीले बुझेका छौँ । तर, नेपाली राजनीतिमा केही कालअघि प्रकट भएका प्रचण्डले भने एउटा मान्छे एकैपटकमा नारी र पुरुष भएझैँ बाघ र मृगको भूमिका एकसाथ निर्वाह गरेर बुझ्नेहरू सबैलाई चकित पारिरहेका हुन् । हुन त कम्युनिस्टहरूमा दोहोरो–तेहेरो चारित्रिक भूमिका हुन्छ भन्ने मान्यता अन्तर्राष्ट्रिय रूपमै स्थापित छ । सत्तालाई परमधाम, स्वर्ग या अन्तिम गन्तव्य ठान्ने खाँटी कम्युनिस्टमा आफ्नो उद्देश्य पूर्तिका निम्ति जुनसुकै साधन अवलम्बन गर्न पनि तत्पर रहने प्रवृत्ति हुन्छ भन्ने तथ्यबारे पनि हामी स्पष्ट नै छौँ । आफूलाई अन्तर्राष्ट्रियवादी (साम्यवादी) दाबी गर्ने उनीहरूले राष्ट्रवादको चर्को बयानबाजी गर्ने गरेको पनि हामीले सुनिरहनै परेको छ । तर, कम्युनिस्टहरूले एकैपटकमा बाघ र मृगको भूमिका निर्वाह गरेको देख्नचाहिँ पाइएको थिएन, देखिँदै छ । एउटा खाँटी कम्युनिस्टमा विपरीत विचारका मानिसलाई समेत लठ््याएर आफ्नै पछिपछि कुदाउन सक्ने क्षमता हुन्छ भन्ने दाबी कम्युनिस्ट ग्रन्थहरूमा पढ्न पाइन्थ्यो, अहिले देखिँदै छ, भोगिँदै छ । रसियामा लेनिनले चाइनामा माओ त्से तुङले, भियतनाममा होची मिन्हले, क्युवामा फिडेल क्यास्त्रो र उत्तर कोरियामा किम इल सुङले दर्शाएकै स्तरको क्षमता नेपालमा प्रचण्डले प्रस्तुत गर्दै छन्, हेर्न पाइएको छ । माओले प्रतिक्रियावादीहरू कागजी बाघ हुन्, यिनलाई सहजै झुक्याउन सकिन्छ भनेको माओशास्त्रमा पढिरहँदा किञ्चित विश्वास गर्न सकिँदैनथ्यो, प्रचण्डले विश्वासका निम्ति बाध्य बनाइदिएका छन् । आफूलाई नेपाली प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको ‘पायोनिएर’ ठान्ने नेपाली काङ्गे्रसको नेतृत्व, समाजवादसहितको
पूर्ण प्रजातान्त्रिक शक्ति दाबी गर्ने एमाले, जन्मजात प्रजातन्त्रवादी ठान्ने तराईकेन्द्रित नेता र कतिपय अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिकेन्द्रहरूलाई समेत प्रचण्डले मदारीले बाँदर र सपेराले सर्प लठ्याएर आफ्नो इसारामा नचाएझैँ नचाएपछि माओका कुरामा विश्वास गर्न कर लागेको छ । वास्तवमा ‘असली कम्युनिस्ट’ नभेटेर मात्र हो संसारका सबै ‘बुर्जुवा’ चाबीस घन्टामा चौबीसैपटक कम्युनिस्टहरूबाट झुक्किन तयार रहेको पुष्टि नेपाली प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका वर्तमान अगुवाहरूले गरिदिएका छन् । हजारौँ जनसाधारणले ज्यान गुमाउनुपरेको ‘जनयुद्ध’को दर्मियानमा प्रचण्डले कसलाई प्रयोग गरेनन् ? निजामती कर्मचारी, प्रहरी, सेना, दरबार र राजनीतिक दलभित्र मात्र उनले आफ्नो सुँड घुसाएका थिएनन्, कतिपय अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिकेन्द्रलाई समेत उपयोग–प्रयोग गर्ने सामथ्र्य यिनले दर्शाएका थिए । हिंसात्मक युद्धकालमा प्रचण्डले कस–कसलाई कसरी प्रयोग गरेका थिए त्यसको बेग्लै सन्दर्भमा चर्चा गर्न सकिन्छ, यहाँ प्रचण्डद्वारा हालैका दिनमा कथित विपक्षीहरू कसरी प्रयोग–उपयोग हुँदै छन्, त्यसबारे सङ्क्षिप्त वर्णन गर्न खोजिएको छ ।
प्रचण्ड यतिबेला भूतपूर्व सत्तापक्ष र पूर्वविपक्षी दुवै गठबन्धनको नेतृत्व गर्दै छन् । पक्ष र प्रतिपक्षी दुवैको नेता आफैँ बनेर प्रचण्डले विश्व राजनीतिक इहिासमा ‘कीर्तिमान’ रचेका छन् । त्यसो त कुनै पनि अधिनायकवादी शासन या शासकले विपक्षीको कल्पना गर्दैनन् । विश्वमा प्रचलित प्रजातन्त्रमा पक्ष र प्रतिपक्षी दुवैको अस्तित्व र उपस्थितिलाई बराबरी अनिवार्य र महत्वको मानिन्छ । दुई पक्षको भूमिकामा अन्तर भए पनि उपयोगिता र उपादेयताका दृष्टिले खासै अन्तर मान्दैन प्रजातान्त्रिक मूल्य–मान्यताले । तर, अधिनायकवाद चाहे सैन्य होस् या साम्यवादी या अन्य कुनै प्रकारको, ती सबैले विपरीत विचार र प्रतिपक्षलाई निषेध या नियन्त्रणको प्रयास गर्ने गर्दछन् । प्रजातान्त्रिक सोच र संरचना निर्मूलीकरणका निम्ति अधिनायकवादले कुनै कसर बाँकी राख्दैन । क्रमबद्ध या आकस्मिक दुवै प्रकारले प्रजातान्त्रिक मूल्य र संरचनामाथि प्रहार गर्ने कार्य अधिनायकवादीहरूबाट भएको हुन्छ । प्रचण्डको नेतृत्वमा विगत करिब दुई दशकदेखि प्रजातन्त्र र प्रजातान्त्रिक मूल्य–मान्यतामाथिको प्रहार जारी छ । ०५२ सालदेखि ०६२ सम्म प्रजातन्त्रविरुद्ध हिंसात्मक युद्धको अगुवाइ गर्ने प्रचण्डले ०६३ को परिवर्तनयता आकस्मिक नभई क्रमबद्ध र वैधानिक प्रक्रियाद्वारा नै प्रजातान्त्रिक पद्धति एवम् मूल्य र मान्यतालाई बिथोल्न योजनाबद्ध ढङ्गले प्रयास गरिरहेका छन् । पक्ष र प्रतिपक्षीबीचको सम्बन्धलाई शत्रुतापूर्ण तुल्याउँदै एउटा पक्षलाई निर्मूल गर्नु ‘जनवादी’ क्रान्तिको मूल उद्देश्य हो । आफूहरू विपक्षीमा रहँदा र सत्तामा पुग्दा पनि विपक्षी उन्मूलनप्रति माओवादीहरू केन्द्रित हुन्छन् । ठीक यतिबेलाचाहिँ प्रचण्डले परस्पर विपरीत धु्रवको नेतृत्व गरेर पक्ष–प्रतिपक्ष दुवैलाई आफ्नो इसारामा नचाउने सामथ्र्य प्रस्तुत गरेका छन् । नेपाली काङ्गे्रस र एमालेलगायतका राजनीतिक दलहरू विगत केही वर्षयता जातीय एवम् क्षेत्रीय सङ्कीर्णतावादी सोचका विरुद्ध सङ्घर्ष गर्दै छन् भने अर्कोतिर अधिनायकवादीहरूसँग भिडेर प्रजातन्त्र रक्षाको निम्ति समेत थोरै भए पनि प्रयास गर्दै छन् । यसर्थमा जातीय एवम् क्षेत्रीयतावादी मधेसी मोर्चा र सर्वहाराको नाममा एकदलीय अधिनायकवाद स्थापना निम्ति यत्नशील माओवादीसँग प्रजातन्त्रवादी शक्तिको अन्तरविरोध फराकिलो हुँदै गएको छ भन्नुपर्ने हुन्छ । एकातिर काङ्गे्रस–एमाले र अर्कोतिर एमाओवादी तथा मधेसी मोर्चाबीच धुव्रीकरणको क्रम बढ्नुको कारण पनि सोही अन्तरविरोधलाई मान्न सकिन्छ । यसरी दुईधु्रवीय राजनीतिक क्रियाकलापले गति लिँदै गर्दा प्रचण्डले दुवै धु्रवको नेतृत्व आफ्नो हातमा लिएर आफूलाई शक्तिशाली र सर्वमान्य प्रमाणित गर्ने प्रयास मात्र गरेका छैनन्, पक्ष र प्रतिपक्ष अनिवार्य मानिने प्रजातान्त्रिक अवधारणालाई भ्रमित–दिग्भ्रमित तुल्याउँदै राजनीतिलाई आफ्नो नेतृत्वमा एकधु्रवीय तुल्याउने या अराजकता पैदा गराउने बाटो समातेका छन् । केही अघिसम्म सत्तामा रहेका एमाओवादी र मधेसी मोर्चालगायतका समूहहरू सामेल गठबन्धनको नेतृत्व प्रचण्डले गरिरहेका छन् र उच्चस्तरीय राजनीतिक संयन्त्र निर्माण गरेर काङ्गे्रस–एमालेलगायतको नेतृत्व पनि उनैले लिइरहेका छन् । दुवै मोर्चाको नेतृत्व लिने, अनि एउटा मोर्चालाई अर्को मोर्चाका सहयात्री दलहरूसँग भिड्न पनि उक्साउने काम जुन प्रचण्डले अहिले गरिरहेका छन् यसले उनको चामत्कारिक क्षमता र काङ्गे्रस–एमालेका नेताहरूको निरीहता राम्ररी उजागर गरिरहेको छ । यसलाई प्रचण्डले एकैपटक बाघ र मृगको भूमिका निर्वाह गरेको अर्थमा बुझ्न सकिन्छ । दस्तावेज र बोली–व्यवहारमा प्रचण्डले काङ्गे्रसलाई प्रमुख दुश्मनको कोटिबाट तल ओर्लन दिएका छैनन् । तैपनि काङ्गे्रसका नेताहरू प्रचण्डलाई नै अगुवा बनाएर यात्रा तय गर्न खोज्दै छन् । बाघसँगको सहयात्रा र सहवासमा आफ्नो जीवन सुरक्षित ठान्ने जुन रोगी एवम् भ्रामक सोच काङ्गे्रस–एमालेका नेताहरूले पालिरहेका छन् यो सोच नै दुष्परिणामको कारण बन्ने अन्ततः निश्चित छ ।
नयाँ सरकार गठन भएको एक महिनाभित्र दीर्घकालीन महत्वका र आगामी निर्वाचनसँग सम्बन्धित तथा विगत चार वर्षदेखि हुन नसकेका संवैधानिक नियुक्तिहरू सम्पन्न भइसक्ने छन् । यही अवधिका निम्ति प्रचण्ड उच्चस्तरीय राजनीतिक समितिका संयोजक बनेका छन् । आउँदो महिना जब अर्को दलका नेताले संयोजकको जिम्मेवारी लिनेछन् त्यसबेलासम्म राजनीतिक समितिले गर्नुपर्ने प्रमुख कामहरू सम्पन्न भइसकेका हुनेछन् । त्यसपछि राजनीतिक समितिको खासै औचित्य रहने छैन, त्यसपश्चात् प्रचण्ड संयन्त्रमा होइन काङ्गे्रस–एमालेविरुद्ध निर्माण भएको गठबन्धन नेताको रूपमा मात्र केन्द्रित र क्रियाशील रहन थाले भने कुनै आश्चर्य हुने छैन । संयन्त्रभित्रै पनि प्रचण्डको भूमिका पूर्णरूपेण विपक्षी कमान्डरको मात्र हुनेमा शङ्का गरिरहनुपर्ने छैन । यसरी दुवै धु्रवको कमान सम्हाल्ने सफलता प्रचण्डलाई प्राप्त हुनुले काङ्गे्रस र एमालेको ‘नेतृत्व क्षमता’ पुनः उजागर गरेको छ । दशकअघिदेखि प्रचण्ड निसृत एजेण्डामा रम्दै आएका काङ्गे्रस–एमालेका नेताहरू सर्कसको हात्तीजस्ता ‘दिएको खाने अह्राएको गर्ने’ भूमिकामा हर्षोल्लास प्रकट गर्दै छन् । काङ्गे्रस र एमालेका निम्ति ०६३ यताको वर्तमान चुनौतीपूर्ण रहँदै आएको महसुस धेरैले गरेका छन् । प्रचण्डकै साथ लिएर प्रचण्डसिर्जित चुनौतीहरूको सामना गर्ने व्यर्थ प्रयास जुन काङ्गे्रस–एमालेले गर्दै आएका छन् मुलुकका यावत् समस्याको जड त्यहीँनेर देखिएको छ । प्रजातन्त्र, प्रजातान्त्रिक मूल्य–मान्यता, राष्ट्र र जनताको पक्षमा दर्बिलो अडान कायम राख्न सकिन्न भने इतिहासमा कोमिन्ताङको नियति काङ्गे्रस–एमालेले भोग्ने दिन टाढा नरहेको स्पष्ट बुझ्दा हुन्छ ।

१४ चैत्र २०६९, बुधबार ०८:०५ मा प्रकाशित

प्रतिकृया दिनुहोस

Email Subscription

विशेष

सबै

बढ्यो नेपालीको प्रतिव्यक्ति आय, पुग्यो १ हजार ९० डलर

काठमाडौँ, १९ असार । नेपाल निम्न आय भएको मूलुकको सूचीबाट निम्न मध्यम आय भएको मुलुकको सूचीमा उक्लिएको छ । विश्व बैंकको पछिल्लो..

पुरुष उत्पीडन:हिंसाको चपेटामा पुरुषपनि

पछिल्लो समयमा समाजमा महिला भन्दा पुरुष हिंसा बढ्दै गएको कुरा समय समयमा बिभिन्न संघ संस्थाहरुले गरेका अध्धयनले..

नेकपा विवाद ः एकता जोगाउन पहल

प्रकाश सिलवाल, काठमाडौँ, १८ असार : सत्तारुढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) को शीर्ष तहमा विवाद बढेपछि पार्टी..

काँग्रेसले भन्यो, ‘संसद अधिवेशन अन्त्य गर्नु प्रधानमन्त्रीको गैरजिम्मेवार कदम’

काठमाडौँ, १८ असार । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली काँग्रेसले संसद अधिवेशन अन्त्य गर्ने प्रधानमन्त्री केपी शर्मा..

राष्ट्रपतिलाई भेट्न शितलनिवास पुगे प्रचण्ड

काठमाडौँ, १८ असार । नेकपाभित्र विवाद बढ्दै गएपछि अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड राष्ट्रपतिलाई भेट्न शितलनिवास..